• SONY DSC
  • noc_01
  • 49623562
  • ???????????????????????????????
  • Sala imienia Czesława Miłosza

Historia

historia-bw

 Wojnowice występują w źródłach od XIII w. jako majątek, później istniał tu folwark. Początki zamku datuje się na XIV wiek (Johann Skopp). W XV w. należał do różnych rodów śląskich, m.in. von Schellendorf oraz von Krickov. W 1522 r. kupił go znany poeta Achatius Haunold, sprzedając go dwa lata później wrocławskiemu mieszczaninowi Mikołajowi von Schebitz.

Nowy właściciel w latach 1515–1530 rozpoczął wyburzanie zamku z myślą o przebudowie go w nowoczesnym stylu. Po jego śmierci w 1537 r. nowym właścicielem została żona Jakuba Bonera – Lukrecja. Dla niej małżonek przekształcił zamek w modną renesansową rezydencję. Po jego śmierci w 1572 r. Lukrecja wyszła ponownie za mąż za Andreasa Hertwiga, radcę Królewskiej Śląskiej Komory Fiskalnej i ziemianina. On to kontynuował dzieło swego poprzednika.


historia

W roku 1576 Wojnowice powróciły na krótko w ręce rodu von Schebitz. Szesnaście lat później zostały odkupione przez synów Jakuba Bonera (Jakuba i Sebalda) od Fryderyka von Schebitz. Następnie rezydencja często przechodziła z rąk do rąk różnych mieszczańskich rodów śląskich. Ostatnim właścicielem prywatnym w latach 1940–1945 była rodzina von Livonius. Niewielkie przebudowy w tym czasie nie zmieniły jego formy, dopiero II wojna światowa spowodowała zniszczenia.

W latach 1961–1984 wykonano na zamku prace restauracyjne. Do 2014 roku dzierżawcą Zamku było Stowarzyszenie Historyków Sztuki. Od 7 czerwca 2014 r. właścicielem zamku jest Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu.


Architektura

Wojnowiecki zamek jest budowlą o wyjątkowych walorach architektonicznych, malowniczej bryle, ściśle związaną z kulturą późnośredniowiecznego Wrocławia. Powstał na planie prostokąta o wymiarach około 22 x 24 m, pierwotnie w układzie podkowiastym, od 1. połowy XVI w. jako czteroskrzydłowe założenie z wewnętrznym dziedzińcem. Otoczony został fosą z ceglanym mostem od strony północnej, który powstał w miejscu mostu zwodzonego. Jako budulca użyto cegły, jedynie detale architektoniczne takie jak obramienia okien i renesansowy portal z herbami Bonerów wykuto w piaskowca. Przy bramie znajduje się smukła wieżyczka zwieńczona obecnie krenelażem, natomiast skrzydła zamku mają schodkowe szczyty. Dziedziniec, w którym umieszczono studnię, w przyziemiu otoczony jest arkadami. Od strony wschodniej zachowały się wykusze latrynowe.

Rezydencja w Wojnowicach należy do bardzo rzadkich na terenie współczesnej Polski przykładów nawodnych siedzib obronnych, które do dziś zachowały w zasadniczym kształcie swoją dawną formę i pierwotny układ przestrzenny. Początkowo zamek składał się z trzech skrzydeł, do których wkrótce dobudowano czwarte, zamykające dziedziniec. W ten sposób powstało ceglane założenie o wymiarach ok. 24×22 metry, otoczone fosą, z mostem od północy. Skrzydło północne jest trójkondygnacyjne, pozostałe posiadają po dwa piętra – wszystkie pokryte zostały dwuspadowym dachem z dachówką. W połowie XVI stulecia przy bramie wjazdowej postawiono wysmukłą wieżyczkę (zwieńczoną w wieku XIX krenelażem), a poszczególne skrzydła uzyskały schodkowe szczyty z wolutami. Około 1560 roku niewielki dziedziniec wewnętrzny wzbogacono w przyziemiu o nowe, renesansowe arkady; w obrębie dziedzińca postawiono wówczas studnię z ozdobną czworoboczną cembrowiną. W przeciągu następnych stuleci architektoniczny charakter gmachu pozostał właściwie nienaruszony. Z poważniejszych działań budowlanych wyróżnić można jedynie wzniesienie nowego portalu wejściowego w 1650 i zastąpienie w latach 60-ych XIX wieku drewnianego mostu wspartym na trzech arkadach mostem murowanym.

p_wojnowice2 (1)

Fasada pełna mądrości (cytat z książki Marka Perzyńskiego Zamki, twierdze i pałace Dolnego Śląska i Opolszczyzny,

Wrocław 2006:

Zamek wojnowicki to budowla powstała w okresie renesansu – świadczą o tym inskrypcje i kartusze herbowe widoczne nad i wokół jego portalu. Inskrypcja nad portalem głosi, że INICIUM SAPIENTIAE TIMOR DOMINI (Początkiem mądrości jest bojaźń przed Bogiem). Towarzyszy ona tarczy z herbem Andrzeja von Hertwig, która znajduje się powyżej owej maksymy. Z lewej strony portalu widzimy herb  Jakuba Bonera (lilia), a z prawej – Lukrecji Boner. Moralizatorski charakter mają też inskrypcje nad oknami „SEMPER MEMORARE NOVISSIMA TUA (Zawsze pamiętaj o swym końcu). 

Kalendarium

1210           pierwsza wzmianka o wsi Wojnowice. Rozpoczęcie budowy murowanej siedziby rycerskiej, której pozostałości murów gotyckich zachowały się w północnowschodnim narożniku zamku.

1351            wzmianka o wsi jako majątku rycerskim Rittergut i nadaniu go Johannowi Skoppowi, rycerzowi ostatniego na Śląsku piastowskiego księcia, Henryka VI Wrocławskiego.

1409            zakup dóbr wojnowickich przez rodzinę von Schellendorf.

1511             nowym właścicielem Wojnowic zostaje Krzysztof Horning

1513             dobra wojnowickie nabywa Achatius Haunold, poeta i dygnitarz, późniejszy dworzanin króla Ferdynanda I Habsburga.

1513-1518   pierwszy etap przebudowy zamku.

1513             zamek wraz z dobrami ziemskimi kupuje wrocławski patrycjusz u późniejszy dygnitarz Księstwa Wrocławskiego, Mikołaj Schebitz i rezyduje w zamku do 1518 roku. Rozpoczyna on przebudowę zamku w duchu wczesnego renesansu.

1544            zamek przechodzi w ręce rodu Bonerów. Kontynuują oni przebudowę w duchu renesansu włoskiego.

1562            śmierć Jakuba Bonera. Dzieło przebudowy kontynuuje drugi mąż Lukrecji Boner, cesarski radca Andreas Hertwig.

1562-1590  trzeci etap przebudowy zamku i nadanie mu układu przestrzennego zachowanego do dzisiaj.

1613             właścicielem zamku zostaje Baron Jarosław von Saura – Jeltsch.

1618-1648  Wojna 30-letnia. Zamek jako jedna z nielicznych śląskich rezydencji ocalał bez uszczerbku w czasie działań wojennych.

1650             powstaje nowe obramienie głównego portalu.

1750              dobudowanie nad osią portalu wejściowego lukarni dachowej.

1830              zakup zamku przez dr Klemma, doradcę burmistrza Wrocławia do spraw medycznych i rozpoczęcie pełnienia przez zamek funkcji sanatoryjnej. Klemm przeprowadził w zamku prace remontowe.

1864             zastąpienie starego, drewnianego mostu, nowym, murowanym, trzyprzęsłowym, z balustradą otoczoną posągami.

1873             kolejny właściciel, Wiktor Weitz, przeprowadza kolejne prace adaptacyjne we wnętrzu oraz zmienia nakrycie wieży w północnowschodnim narożniku z namiotowego z iglicą na krenelażowe.

1894             nowym właścicielem zamku zostaje Egmont von Kramsta. Zamek staje się sezonową, myśliwską siedzibą. Urządzono w nim salę trofeów myśliwskich.

1903             piorun niszczy dach i częściowo szczyty. Przeprowadza się remont więźby dachowej i dachu oraz odbudowano w dawnych formach szczyt.

1908             zamek dziedziczy córka von Kramsta, Margherita von Johnson secundo voto von Livius, która do 1945 pozostaje właścicielem zamku.

1945             w czasie działań wojennych zamek został uszkodzony.

1961 -1984  remont zamku przeprowadzony przez Pracownie Konserwacji Zabytków we Wrocławiu.

do 2014       dzierżawa zamku przez Stowarzyszenie Historyków Sztuki. Ajentem, prowadzącym działalność gospodarczą w Zamku jest Franciszek Oborski.

poł. 2014     nowym właścicielem zamku zostaje Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu. Rozpoczęcie remontu mocno wyeksploatowanego budynku. Remont Zamku przeprowadza firma Aleksandra Jagusza. Nadzór konserwatorski sprawuje p. Józef Cempa.

XII 2014           w Zamku odbywa się pierwsza impreza po częściowym remoncie: Międzynarodowe Seminarium Translatorskie „Tłumacze bez granic” oraz polsko-niemiecko-ukraińska Szkoła im. Profesora Bohdana Osadczuka.

marzec 2015    organizacja w Zamku na wodzie w Wojnowicach Dwunastej Wschodniej Szkoły Zimowej Uniwersytetu Warszawskiego.

kwiecień 2015 otwarcie restauracji zamkowej i pokoi gościnnych po gruntownej modernizacji.

maj 2015   rozpoczęcie prac w zamkowym parku.

czerwiec 2015 organizacja w Zamku pierwszych koncertów i imprez otwartych.

2016 otwarcie zabytkowego dziedzińca po renowacji dokonanej ze środków Województwa Dolnośląskiego oraz Fundacji KGHM.

2016 ukończono renowację zabytkowego stawu dzięki pomocy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu.